Wat is euthanasie?

 

Bij euthanasie wordt het leven van een patiënt op een waardige manier beëindigd door het toedienen van medicijnen. Euthanasie is altijd uit vrije wil, een patiënt vraagt en de arts voert de euthanasie uit. Volgens de Nederlandse wet mag dat bij uitzichtloos en ondraaglijk lijden.

Euthanasie is het actief beëindigen van een leven door een ander. Bij euthanasie wordt de patiënt eerst in coma gebracht. Daarna wordt een middel toegediend waardoor de ademhaling stopt.

Euthanasie betekent in het Oudgrieks ‘de goede dood’: (eu) Goede (thanatos) Dood. Een goede dood, milde dood of genadedood, verwijst naar de handelingen die sterven zonder veel lijden mogelijk maken. Een patiënt slaapt in en ondervindt geen ongemakken van de handelingen die zijn of haar leven beëindigen.

Veelal wordt om euthanasie gevraagd in de eindfase van een terminale ziekte bijvoorbeeld bij kanker of alzheimer, maar ook ondraaglijk psychisch lijden valt binnen de criteria van de wet.

 

Euthanasiewet:

 

Euthanasie kan alleen plaatsvinden op verzoek van de patiënt. Een patiënt kan dit vastleggen in een wilsverklaring. In zo’n verklaring kan de patiënt vastleggen onder welke omstandigheden hij zou willen dat de arts euthanasie uitvoert.

Euthanasie kan ook plaatsvinden op verzoek van een minderjarige patiënt (vanaf 12 jaar). Dit komt in de praktijk zelden voor.

Arts niet verplicht om mee te werken aan euthanasie

Een arts is niet verplicht om euthanasie uit te voeren. Ook niet als de patiënt een wilsverklaring heeft opgesteld. Levensbeëindiging op verzoek is geen plicht van de arts en geen recht van de patiënt. Soms gaat de wens uit de wilsverklaring bijvoorbeeld in tegen de regels van de beroepsgroep.

Als een arts de euthanasie niet zelf wil uitvoeren, moet hij dit altijd met de patiënt bespreken. Tijdens het gesprek moet de arts benoemen wat de mogelijkheden voor de patiënt zijn. Misschien kan hij de patiënt palliatieve zorg geven of doorverwijzen naar een andere arts.

Zorgvuldigheidseisen euthanasiewet

In de euthanasiewet staat dat een arts mag meewerken aan levensbeëindiging of hulp bij zelfdoding. Hij moet dan wel de zorgvuldigheidseisen uit de wet naleven. De wet beschrijft ook hoe de handelingen van de arts gemeld en beoordeeld moeten worden.

Euthanasie en hulp bij zelfdoding zijn alleen legaal als is voldaan aan alle 6 zorgvuldigheidseisen in de euthanasiewet:

• De arts is ervan overtuigd dat het verzoek van de patiënt om euthanasie vrijwillig en weloverwogen was.
• Er is sprake van uitzichtloos en ondraaglijk lijden van de patiënt.
• De arts heeft de patiënt geïnformeerd over zijn situatie en zijn vooruitzichten.
• De arts en de patiënt zijn tot de conclusie gekomen dat er geen redelijke andere oplossing was.
• De arts heeft ten minste 1 andere, onafhankelijke arts geraadpleegd, die de patiënt heeft gezien. Deze arts heeft schriftelijk zijn oordeel gegeven over de situatie, op basis van de zorgvuldigheidseisen.
• De arts heeft de levensbeëindiging of hulp bij zelfdoding medisch zorgvuldig uitgevoerd.

 

Wilsverklaring vastleggen

In een wilsverklaring zet u op papier welke medische behandelingen u wel of niet wilt. Bijvoorbeeld geen reanimatie bij een hartstilstand. U kunt in de verklaring ook opschrijven dat u bij ondraaglijk lijden euthanasie wilt. Het maakt niet uit of u uw wensen typt of met de hand opschrijft.

 

In een wilsverklaring kunt u verschillende wensen vastleggen, bijvoorbeeld:

• Behandelverbod

  Bij een behandelverbod schrijft u op onder welke omstandigheden u geen medische handelingen wilt. Bijvoorbeeld voor als u in coma ligt of wanneer u door een ziekte niet meer aanspreekbaar bent.

• Verklaring niet-reanimeren

  Reanimeren is hartmassage door drukken op uw borst en beademen. Reanimeren kan ook met een automatische externe defibrillator (AED). In een verklaring niet-reanimeren schrijft u op dat u geen reanimatie wilt bij een hartstilstand. U kunt ook een metalen penning dragen waar dit op staat. Een niet reanimeren penning is onder meer aan te vragen bij de patiënten federatie Nederland. Tot 7 juni 2017 gaf de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) de niet-reanimeren penning uit. De penning van de NVVE blijft geldig. Ook penningen van andere aanbieders blijven geldig.

• Euthanasieverklaring

  In een euthanasieverklaring beschrijft u wanneer u zou willen dat een arts euthanasie bij u uitvoert. Dat is wanneer er volgens u sprake is van ondraaglijk en uitzichtloos lijden. Tips voor het opstellen van uw verklaring leest u in de brochure handreiking schriftelijk euthanasieverzoek .

• Vertegenwoordiger aanwijzen

  U kunt in uw wilsverklaring ook opschrijven wie uw vertegenwoordiger is. De vertegenwoordiger mag met uw arts praten en medische beslissingen nemen als u dit niet meer kunt.

• Medisch-wetenschappelijk onderzoek

  De wens om wel of niet mee te doen aan wetenschappelijk onderzoek kunt u van tevoren vastleggen. Zo kan uw partner of familie daarmee rekening houden.

• Wilsverklaring aanpassen

  Verandert u van mening over wensen in uw wilsverklaring? Dan kunt u de oude verklaring aanpassen of een nieuwe schrijven. Bespreek de wijzigingen ook met uw huisarts en naasten om misverstanden te voorkomen.

  Op tijd praten over wensen levenseinde

  Praat op tijd met uw huisarts en uw naasten als u wensen heeft rond uw levenseinde. Zodat:

  • u goed kunt laten weten wat u wilt en wat niet;
  • u op tijd een vertegenwoordiger kunt aanwijzen;
  • uw arts de zorg kan geven die bij u past.